پرامپتنویسی (Prompt Engineering) هنر و علم ارتباط مؤثر با مدلهای هوش مصنوعیست. وقتی با یک مدل تخصصی مانند DeepSeek R1 کار میکنید، کیفیت پرامپت مستقیماً بر دقت و مرتبطبودن پاسخ تأثیر میگذارد. در این مقاله، اصول کلیدی، نکات ویژه، نمونه پرامپتها و روشِ بهبود تدریجی را به شما ارائه میدهیم.
۱. اصول پایه پرامپتنویسی
۱. وضوح و دقت در درخواستها
-
پرامپت خود را شفاف و بدون ابهام بنویسید.
-
از جزئیات (مثلاً بازه زمانی، قالب خروجی، مخاطب) غافل نشوید.
مثال:
«برای یک گزارش ۵ صفحهای درباره روند قیمت مسکن در تهران بین سالهای ۱۳۹۸ تا ۱۴۰۲ منابع رسمی و نمودارهای تحلیلی بیاور.»
-
استفاده از مثالها
ارائه یک نمونه خروجی یا شرح موردی به DeepSeek کمک میکند ساختار مدنظر شما را بهتر درک کند.
-
تقسیم وظایف پیچیده به مراحل واضح
اگر کار شما چندمرحلهای است، آن را صفحهبهصفحه یا قدمبهقدم بشکنید:
۱) جمعآوری داده
۲) تحلیل آماری
۳) ارائه نتایج با نمودار
-
شفافیت در اهداف
صراحتاً بنویسید که «هدف من چیست؟» تا مدل بتواند پاسخ را با نیاز شما همراستا کند.
۲. نکات ویژه برای DeepSeek R1
DeepSeek R1 بهخاطر تواناییهای استدلالی و تحلیلیش شناخته میشود. برای استفاده بهینه:
-
سادهسازی دستورات
بهجای چند سؤال پیچیده در یک پرامپت، هر سؤال را جدا کنید.
مثال ضعیف:
«نقد کتاب فلان را بنویس، نقاط قوت و ضعفش را بگو، و ارتباطش با جامعه امروز را تحلیل کن.»
بهتر است به سه پرامپت جداگانه تقسیم کنید.
-
تأکید بر هویت و هدف خود
به مدل بگویید که شما چه نقش و منظوری دارید.
مثال:
«من یک تحلیلگر مالی هستم و نیاز به دید جامعی از روندهای بازار بورس در سه ماهه اول سال ۱۴۰۴ دارم.»
-
استفاده از ویژگی «Deep Thinking»
اگر DeepSeek امکانات تعاملی مثل سطح عمق استدلال دارد، با پارامترهایی مثل
“Deep Thinking”: Level 2میتوانید پاسخ را از «پایه» به «پیشرفته» ارتقا دهید.
۳. نمونه پرامپتهای کارآمد
۳.۱ تحلیل بازار
🇬🇧 English Prompt:
Act as a Market Analyst and produce a 5-page report on the electric vehicle market in Europe for 2025, including charts and key trends.
🇮🇷 فارسی:
در نقش یک تحلیلگر بازار، گزارش ۵ صفحهای درباره بازار خودروهای برقی در اروپا در سال ۲۰۲۵ بنویس. شامل نمودارها و روندهای کلیدی.
۳.۲ برنامهریزی غذایی
🇬🇧 English Prompt:
Act as a Nutritionist and create a weekly meal plan for a 30-year-old vegan athlete, with macros and recipe links.
🇮🇷 فارسی:
در نقش یک متخصص تغذیه، برنامه غذایی ۷ روزه برای یک ورزشکار وگن ۳۰ ساله بنویس. مقدار ماکروها و لینک دستور پخت را بیاور.
۳.۳ نوشتن داستان
🇬🇧 English Prompt:
Act as a Creative Writer and draft a 500-word sci-fi story set on Mars, focusing on human-machine relationships.
🇮🇷 فارسی
در نقش یک نویسنده خلاق، داستان علمی–تخیلی ۵۰۰ کلمهای با موضوع زندگی انسانها و رباتها روی مریخ بنویس.
۴. بهبود تدریجی پرامپتها
اگر پاسخ اولیه دقیق نبود:
- جزئیات بیشتری اضافه کنید
- «برای یک دانشجوی رشته اقتصاد»
- «با تأکید بر هزینههای زندگی شهری»
-
تمرکز بر جنبه خاص
بهجای «چطور پول پسانداز کنم»، بگویید:
«میتوانی راههای پسانداز پول را بهعنوان یک دانشجوی دانشگاه در تهران با درآمد ماهی ۵ میلیون تومان توضیح بده؟»
-
درخواست نکات عملی یا جدول
- «۱۰ نکته و جدول مقایسه هزینهها»
۵. جمعبندی
- وضوح، ساختار و شفافیت هدف ستون فقرات هر پرامپت موفق است.
- سادهنویسی و شکستن کار پیچیده به مدل اجازه میدهد متمرکزتر عمل کند.
- ویژگیهای خاص DeepSeek مانند «Deep Thinking» را به کار بگیرید تا عمق استدلال مدنظر را تنظیم کنید.
- با نمونهپرریزی و تکرار تدریجی (Refinement)، کیفیت پاسخها را بهبود دهید.
تمرین مداوم و آزمونوخطا، کلید تسلط بر پرامپتنویسی است. همین حالا یکی از نمونههای بالا را امتحان کنید و با تغییر جزئیات ببینید پاسخ چطور شکل میگیرد. موفق باشید!